متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :حقوق

گرایش :جزا و جرم شناسی

عنوان : بررسی تطبیقی اعاده حیثیت در حقوق کیفری ایران، لبنان و مصر

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد بین المللی خلیج فارس

پايان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد M.A

رشته: حقوق جزا و جرم شناسی

عنوان:

بررسی تطبیقی اعاده حیثیت در حقوق کیفری ایران، لبنان و مصر

استاد راهنما:

 دکتر امیر دیبایی   

زمستان 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

«فهرست مطالب»

عنوان                                      صفحه

چکیده: 2

مقدمه: 3

الف: بیان مسئله 3

ب: اهمیت موضوع 4

پ: ادبیات یا پیشینه تحقیق.. 4

ت: اهداف تحقیق.. 6

ج: سوالات تحقیق.. 6

چ: فرضیه های تحقیق.. 7

ح: روش تحقیق.. 7

فصل نخست: کلیات تحقیق.. 8

مبحث نخست: مفهوم لغوی و اصطلاحی 8

گفتار نخست: مفاهيم 8

گفتار دوم: واژگان مرتبط 13

مبحث دوم: پیشینه و مبانی نظری.. 22

گفتار نخست: اعاده حيثيت در ادیان الهی.. 22

گفتار دوم: اعاده حیثیت در حقوق موضوعه ایران.. 32

گفتار سوم: نظريه منسوخ شدن اعاده حیثیت.. 38

گفتار چهارم: نظريه بقای قوانین اعاده حیثیت.. 42

مبحث سوم: اعاده حیثیت در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392   46

گفتار نخست: اعاده حيثيت در زندگي اجتماعي.. 50

گفتار دوم: تفاوت اعاده حيثيت با اعاده حقوق اجتماعي.. 51

گفتار سوم: طرح شکايت افترا.. 51

فصل دوم: مباني نظري و قلمرو اعاده حيثيت.. 52

مبحث نخست: مباني نظري اعاده حيثيت.. 52

گفتار نخست: مباني نقلي اعاده حيثيت.. 52

گفتار دوم: مبانی عقلی اعاده حيثيت.. 63

مبحث دوم: قلمرو اعاده حیثیت.. 68

گفتار نخست: قلمرو اعاده حیثیت در زمان.. 68

گفتار دوم: قلمرو اعاده حیثیت در مکان.. 71

مبحث سوم: اعاده حیثیت بر اثر تقصیر یا اشتباه قضات.. 74

گفتار نخست: چگونگي رفع اشتباه از احكام قطعي محاكم.. 75

گفتار دوم: جبران ضرر و زيان ناشي از اشتباه قاضي.. 84

گفتار سوم: طرق جبران خسارت ناشي از صدور رأي اشتباه.. 88

فصل  سوم : تبيين اعاده حيثيت در فقه اماميه.. 90

مبحث نخست: تبيين اقسام ،آثار و احكام اعاده حيثيت.. 90

گفتار نخست: اقسام اعاده حيثيت.. 90

بند نخست: اقسام اعاده حیثیت.. 91

الف) اعاده حيثيت  قضایی.. 91

1- صدور حكم اشتباه.. 94

2-اعاده اعتبار تاجر ورشکسته.. 95

الف- ورشکستگی به تقصیر.. 95

ب- ورشکستگی به تقلب.. 96

مجازات ورشکستگی به تقلب.. 100

ورشکستگی به تقصیر.. 105

مجازات ورشکستگی به تقصیر.. 105

مبدا مرور زمان در بزه ورشکستگی به تقصیر.. 105

مقام تعقیب بزه ورشکستگی.. 106

ب) اعاده حیثیت قانونی.. 107

گفتار دوم: آثار اعاده حیثیت.. 108

الف) آثار محكوميت كيفري.. 109

1- اجراي مجازات‌هاي اصلي، تكميلي وتبعي.. 110

2-  ایجاد سابقه محکومیت و درج در سجل قضایی.. 112

3- احكام قابل درج در سجل قضايي:.. 115

4- موارد عدم درج محكو ميت در سجل قضايي.. 117

5- تشدید مجازات در تکرار جرم.. 120

6- تشدید مجازات تکرار جرم در حقوق کیفری ایران.. 121

7- ممنوعيت از اجراي  تعلیق مجازات.. 122

8-  ممنوعيت از آزادی مشروط.. 123

گفتار سوم: اهداف اعاده حيثيت.. 124

1- زوال آثار تبعی محکومیت.. 124

2-محو سابقه كيفري.. 126

3- برخورداري از امتيازات قانوني.. 126

گفتار چهارم: احكام اعاده حيثيت در قانون و ارزيابي عملكرد مقنن.. 126

بند نخست : احکام.. 126

الف) عمدی بودن جرم.. 127

ب) اجرای کامل مجازات.. 127

ج) گذشت مهلت‌های مقرر قانونی.. 128

د) فقدان محکومیت جدید.. 129

گفتار پنجم: ارزیابی عملکرد مقنن.. 130

الف) قانون مجازات عمومی.. 130

ب) قانون مجازات اسلامی.. 133

محرومیت از اعمال حقوق اجتماعی.. 136

محکومیت به اعدام.. 138

جرایم قابل گذشت.. 139

اعاده حیثیت در قانون مجازات اسلامی جدید(1392).. 143

مبحث دوم: جايگاه اعاده حيثيت در فقه اماميه.. 146

گفتار نخست: اجراي مجازات و پاك شدن مجرم در فقه اماميه   146

گفتار دوم: تاسيس‌هاي مشابه اعاده حيثيت.. 148

گفتار سوم: قاعده جب.. 149

گفتار چهارم: توبه.. 152

فصل چهارم: جایگاه اعاده حیثیت درلبنان و مصر.. 159

مبحث نخست: شناخت حقوق کیفری لبنان.. 159

گفتار نخست: شناخت مجازات‌ در لبنان.. 159

گفتار دوم: خصایص مجازات از نظر حقوقدانان لبنانی.. 160

مبحث دوم: بررسی حقوق کیفری و قضایی لبنان.. 163

مبحث سوم: اعاده حیثیت در حقوق کیفری لبنان و مصر.. 175

گفتار نخست: اعاده حیثیت در لبنان:.. 175

مبحث چهارم: اعاده حیثیت در قانون جزای مصر.. 180

برخی از آثار اعاده حیثیت در قانون جزای ایران و مصر.. 182

1-محو سابقه محکومیت.. 182

2-محو سابقه محکومیت به محرومیت از حقوق اجتماعی.. 182

نتیجه گیری:.. 184

منابع و مآخذ:.. 186

چکیده انگلیسی:.. 192

 

چکیده:

اعاده حيثيت قضايي و قانوني كه تدبيري براي تسهيل حضور محكوم در جامعه و اعمال رأفت نسبت به اوست با محو سابقه محكوميت كيفري از سجل (شناسنامه) قضايي شخص، مجازاتهاي تبعي مترتب بر محكوميت كيفري را ساقط كرده و حقوق سياسي و اجتماعي شخص را به او باز مي گرداند. ماده 62 مكرر قانون مجازات اسلامي قدیم‏، تلاشي در خور اما ناقص براي استقبال از تأسيس اعاده حيثيت قانوني است كه با پذيرش برخي از آثار اعادة حيثيت، نهاد «اعاده حقوق اجتماعي به محكوم» را تداعي مي كند و نيازمند بازنگري و اصلاح است. در این پژوهش به بررسی و مطالعه تطبیقی نهاد حقوقی اعاده حیثیت در حقوق کیفری ایران، فقه امامیه و حقوق کیفری مصر و لبنان پرداخته‌ایم که ابتدا در فصل نخست به کلیات آن پرداخته و در این فصل اعاده حیثیت را از لحاظ لغوی و اصطلاحی و فقهی کاملاٌ بیان و تعریف کرده ایم سپس در فصل دوم به مبانی نظری اعم از نقلی و عقلی این نهاد پرداخته‌ایم و قلمرو اعاده حیثیت را در زمان و مکان شرح داده‌ایم در ادامه در این فصل اعاده حیثیت را در اثر اشتباه و تقصیر قضات بررسی کرده نهایت در فصل سوم اعاده حیثیت را در فقه امامیه مورد کنکاش و بررسی قرار داده و آثار و احکام کلی آن را مورد ارزیابی قرارداده و در فصل پایانی این پژوهش به بررسی و شناخت حقوق کیفری کشور لبنان پرداخته و موضوع اعاده حیثیت را در قوانین کیفری این کشورها مطالعه و بررسی کرده‌ایم.

کلید واژگان: اعاده، حیثیت، جبران خسارت، ضرر و زيان، محرومیت اجتماعی، توبه.

 

مقدمه:

الف: بیان مسئله

حیثیت، شرافت و کرامت از حقوق ذاتی بشر می باشند که بعداز نعمت وجود ، مهمترین نعماتی هستند که خداوند به انسان ارزانی داشته است . وقتی جرمی اتفاق می افتد دو طرف دچار آسیب جدی می شوند، یکی بزهکار است که با صدور حکم محکومیت انگ یا برچسب مجرم می خورد و از بسیاری از حقوق اجتماعی محروم می شود . و دیگری بزه دیده است که جرم بر روی وی صورت  گرفته  است و این جرم یا به جان ومال وی صدمه میزند و یا به شخصیت وحقوق اجتماعی وی لطمه وارد می کند.که جبران این آسیبها طولانی و شایددر برخی موارد مثل هتک حیثیت غیر ممکن باشد .

یکی از مباحث علم حقوق ، اعاده حیثیت می باشد وقتی دید صرفا حقوقی به این تاسیس حقوقی داشته باشیم مفهومش این است که شخص محکوم بعد از طی یک دوره معین محرومیت از حقوق اجتماعی بتواند دوباره حقوقش را باز یابد . اما به  نظر اینجانب این اصطلاح حقوق معنی و مفهومی گسترده تر از آنچه دارد که بیان شد، زیرا اعاده حیثیت هم مربوط به بزهکار است و هم بزه دیده، برهمین اساس اعتقاد دارم که اعاده حیثیت در یک تعریف خلاصه عبارت است از:

“بازگرداندن حقوق و اعتبارات سلب شده از شخص به طرق پیش بینی شده قانونی”. و بر این اساس اعاده حیثیت را به عام و خاص تقسیم می کنیم در نهایت از نظر حقوقی و سایر جنبه های اجتماعی و جامعه شناسی ،این تعریف می تواند برای قانونگذار مفید به منظور باشد:«بازگرداندن اعتبار، آبرو و حقوق سلب شده از بزه دیدگان وزایل شدن کلیه محرومیتها حقوقی، اجتماعی و آثار ناشی از محکومیت قطعی کیفری پس از اجرای مجازات در مدت معین از سابقه محکوم علیه به طرق پیش بینی شده قانونی.»

در قوانین ما تعریفی از اعاده حیثیت نشده است ولی می توان صدر ماده 62 مکرر قانون مجازات اسلامی را تعریف قانونی اعاده حیثیت دانست . ماده 62 مکرر ق.م.ا 27/2/1377 به قانون مجازات اسلامی الحاق گردید . هر چند که هیچ تناسبی یا رابطه ای با ماده 62 اصلی ندارد. و هر چند در قوانین جزایی مبحثی بنام اعاده حیثیت وجود ندارد ، ولی چون این ماده به همین منظور تصویب شده است لذا آن را مستند قانونی اعاده حیثیت می دانند .

هدف و انگیزه اصلی نویسنده در انتخاب موضوع اعاده حیثیت بیشتر به این دلیل است که معلوم شود حقوق و حیثیتی که بر اثر ارتکاب جرایم مختلف از اشخاص سد می‌گردد چگونه تأمین خواهد شد به عبارت دیگر ، اشخاصی که تحت تأثیر عوامل و شرایط مختلف مرتکب جرمی شده و به صورت عادلانه محاکمه و مجازات می‌شوند تا چه مدت باید آثار و نتایج محرومیت را تحمل کنند و محرومیت و ممنوعیت های اعمال شده تحت چه شرایط و ضوابطی ممکن است زایل گردند چرا که با حذف مقررات ناظر به اعاده حیثیت و وجود آثار محکومیت بطور دائم، یأس و ناامیدی تمامی وجود محکومین را در بر گرفته و مانع از اصلاح و خودسازی آنان می‌شود که این امر برخلاف سیاست جنایی است که هدف آن اصلاح مجرمین و باز گرداندن آنان به زندگی شرافتمندانه است. محکومی که درهای فعالیت اجتماعی و اقتصادی بر روی او بسته شده و از حقوق اجتماعی و استخدامی محروم است، با داشتن سوء سابقه همیشه نزد هم نوع هان خود خجل و شرمنده بوده و از نظر روحی نمیتواند انسان سالم و مفیدی برای جامعه باشد.

ب: اهمیت موضوع

با توجه به اینکه در اثر پرونده های کیفری در محاکم قضایی ، بیش از یک نفر دخالت دارند بطوریکه علاوه بر مجرم اصلی شرکاء و معاونین جرم نیز محکوم میگردند. لذا اگر 1/3  آراء صادره مذکور دارای دو نفر محکوم الیه باشند و بقیه فقط یک نفر داشته باشند در نتیجه، جمعیت عظیمی از نیروی انسانی کشور که متأسفانه اکثر آنان از افراد جوان و مستعد کار هستند. محکومیت موثر یافته و عملأ از تمام حقوق اجتماعی بویژه حق استخدام در ادارات دولتی و … محروم میگردند مهمتر اینکه محرومیت اعمال شده بر این افراد با توجه به مقررات فعلی، دائمی و غیر قابل رفع می‌باشد به دیگر سخن، این جمعیت عظیم تا آخر عمر نمی‌توانند در هیچ اداره و سازمان و نهاد دولتی و وابسته به دولت مشغول بکار شوند و حتی از بسیاری از مشاغل خصوصی و آزاد هم ممنوع و محروم  می‌گردند چرا که لازمه اشتغال و خدمت در تمامی این مراکز که داوطلبین، گواهی عدم سوء پیشینه ارائه دهند لکن به علت محروم ماندن سابقه محکومیت این قبیل افراد، در شناسنامه کیفری آنان، هرگز نخواهند توانست گواهی لازم را بدست آورد لذا این امر مشکل بزرگی برای این افراد ایجاد نموده است بنابر این سرنوشت این تعداد کثیر از افراد کشور و نیز خانواده آنان ایجاب می‌کند که قوه قضائیه بعنوان نهادی که مسئولیت بزرگی در این راستا برعهده دارد و نیز قوه مقننه تدابیر لازم را در این زمینه به عمل آورند زیرا این وضعیت نتیجه ای جز گسترش و شیوع تکرار جرم را به دنبال نخواهد داشت و این امر مغایر با یک سیاست جنایی منطقی و صحیح است.

پ: ادبیات یا پیشینه تحقیق

در خصوص موضوع اعاده حيثيت مقالات پراكنده اي در زمان حاكميت قانون مجازات عمومي در مجلات حقوقي به چاپ رسيده است و چندين پايان نامه كارشناسي ارشد در اين مورد تحرير يافته است كه عمدتاً به بيان قوانين گذشته و تشريح مواد قانون مجازات عمومي سابق بوده است و به مباني فقهي آن توجه نشده  و يا صرفاً به مجازاتهاي تبعي در فقه اماميه پرداخت شده است كه مي توان به موارد ذيل اشاره كرد .

1) اعاده حيثيت در نظام حقوقي ايران نوشته آقاي علي ملكي به راهنمايي دكتر آخوندي دانشگاه قم 1381.)

2) بررسي تطبيقي اعاده حيثيت در حقوق ايران و فرانسه نوشته آقاي مهدي احمدي موسوي به راهنمايي دكتر محمد آشوري مجتمع آموزش عالي قم 1381.)

3) اعاده حيثيت در حقوق ايران نوشته آقاي سيد محسن ميرخاني دانشگاه تهران 1354.)

4) اثرات عفو عمومي و فوت و اعاده حيثيت در مجازاتها نوشته آقاي محمد ابراهيم زند دانشگاه شهيد بهشتي 1350. )

5) اعاده حيثيت در حقوق جزاي ايران نوشته آقاي عزت خورشيد وند به راهنمايي دكتر رضا نور بها دانشگاه شهيد بهشتي 80- 1379.)

هرچند كه پايان نامه هاي مختلفي در خصوص موضوع به رشته تحرير در آمده است اما از آنجا كه قوانين و مقررات در نظام جمهوري اسلامي ايران كه مقررات جزايي نيز از آن جمله اند مبتني و نشات گرفته از اصول و مباني فقه اسلامي علي الخصوص فقه اماميه مي باشد و مراجعه به آنها برخي از مشكلات قضايي را قابل حل مي كند انصاف اين است كه در متون حقوقي اسلام بخصوص فقه پر بار اماميه قواعدي وجود دارد كه توجه به آنها و اهتمام به كاربردي نمودن آن در رويه جاري نظام قضايي ما ميتواند بسياري از مشكلات را رفع كند لذا برآن شدم تا چگونگي وجود نهاد اعاده حيثيت را با توجه به ابعاد تربيتي و  اصلاحي محكومين در منابع فقه اسلام( آيات و روايات)و بخصوص از منظر فقه اماميه (متون فقهي ) بررسي نمايم تا ضمن تشريح وضعيت اين نهاد حقوقي ، جايگاه آن در ادله  فقه اماميه مورد توجه و امعان نظر قرار گيرد و صرفا به مباحث مطروحه در ساير پايان نامه ها اكتفا نشود .

ازطرفي  در سالهای اخیر منبع قابل اعتنایی که بتواند محور مطالعه قرار گیرد یافت نمی شود و بحث درخصوص اعاده حیثیت مجرمین غالباً در کتب فقهی با این وصفی که مدنظر ماست مطرح نشده است و هیچ گونه مطالعه و تحقیقی در این خصوص که به مبانی فقهی آن در بعد از انقلاب اسلامی پرداخته باشد وجود ندارد و به جرأت می توان گفت مقاله ای نیز در این رابطه به رشته تحریر در سالیان اخیر در نيامده است.

با توجه به بررسی و تحقیقات که اینجانب داشتم در خصوص این موضوع تحقیق در کتب حقوق جزای عمومی و حقوق اساسی و حقوق تجارت به نحوی از انحاء در خصوص تاسیس حقوقی اعاده حیثیت و مسائل حاشیه ای آن مطالبی را می‌توان یافت لذا پیشینه تحقیقاتی این موضوع در هیچ منبع و کتابی بطور واحد و یک رنگ وجود ندارد و شاید بتوان گفت که این مجموعه در این زمینه بصورت بررسی تطبیقی با قانون لبنان و مصر می‌باشد.

ت: اهداف تحقیق

د ) پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین چه در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران صریحأ پیش بینی شده است که اعاده حیثیت مانع وقوع و تکرار جرم میگردد و به این اعتبار با قانون اساسی نیز سازگاری کامل دارد .

چ ) اینکه اعاده حیثیت یک قاعده منطقی و عقلی است که هم با اصول قانون اساسی منطبق است و هم با موازین شرع مقدس اسلام مغایرتی ندارد.

بطور کلی در برگزیدن این عنوان حقوقی هدف های زیر منظور نظر بوده است:

الف) شناساندن مبانی نظری و منابع حقوقی تاسیس حقوقی اعاده حیثیت در حقوق جزای عمومی و سابقه تاریخی آن؛

ب ) بیان اولیه ای که ثابت میکند تاسیس حقوقی اعاده حیثیت با مبانی فقهی و سیاست کیفری اسلام منطبق است و در قانون مجازات اسلامی جایگاه خاصی دارد؛

پ ) بیان مبانی علمی تاسیس حقوقی اعاده حیثیت در حقوق جزای ایران و بررسی تطبیقی آن در حقوق کیفری لبنان و مصر؛

ج ) بررسی اثرات سوء و زیانبار محرومیت دائمی محکومان از حقوق اجتماعی و تاثیر اعاده حیثیت در جهت تشویق و ترغیب آنان به خود سازی و اصلاح و در نتیجه جلوگیری از تکرار جرم؛

ه )   بیان مقررات مربوط به اعاده حیثیت در خلال مواد قانون مجازات اسلامی.

ج: سوالات تحقیق

1 اعاده حیثیت به شخصی که مورد اهانت و تهمت و افترا و غیره قرار گرفته است یا برخلاف واقع اعمالی به وی نسبت داده اند،  چگونه است؟

2 – اعاده حیثیت به متهمی که بر  اثر تقصیر یا اشتباه قضات مورد تعقیب بازداشت یا مجازات قرار گرفته و سپس تبرئه گردیده است ، چگونه است؟

3 – اعاده حیثیت به مجرمین و اشخاصی که دارای سابقه محکومیت می‌باشد ، چگونه است؟  

چ: فرضیه های تحقیق

1 – بدون تردید در جوامعی که قانون حاکم است حرمت و حیثیت اشخاص که جزء سرمایه های معنوی آنان است مورد توجه  احترام قانونگذار میباشد بنابراین هتک حرمت و حیثیت صورت که باشد ممنوع بوده و حسب مورد مستوجب مجازات خواهد بود مثلأ توهین به اشخاص بر طبق ماده 608 ق . م . ا  و افترا بموجب ماده 697 قانون مذکور و هجو اشخاص بموجب ماده 700 قانون مذبور محاکمه و محکوم میگردد .

2 – در قوانین ایران و در مورد چگونگی جبران زیانهای ناشی از کار قوه قضائیه طبق اصل 171 قانون اساسی مطرح گردید که بموجب آن هرگاه در اثر تقصیر یا اشتباه قاضی در موضوع یا در حکم یا در تطبیق حکم در مورد خاص ضرر مادی یا معنوی متوجه کسی گردد در صورت تقصیر مقصر طبق موازین اسلامی ضامن است و در غیر اینصورت خسارت بوسیله دولت جبران میشود و در هر حال از متهم اعاده حیثیت میگردد .

3 – همانطوری که میدانیم مجرم به اعتبار جرمی که انجام داده است علاوه بر تحمل مجازات اصلی که معمولأ بصورت حبس ، شلاق و … است اعتماد و اطمینان عمومی از وی سلب میشود . بعبارت دیگر با ارتکاب جرم حالت خطرناکی خویش را بروز داده است لذا مدتی باید فاقد صلاحیت و اهلیت گردد که این فقدان اهلیت را در حقوق جزای عرفی مجازات های تبعی مینامند بنابراین اعاده حیثیت یکی از بهترین شیوه های جلوگیری از ارتکاب جرم و اصلاح مجرمین است.

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحه : 217

قیمت : بیست و هفت هزار تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود پایان نامه به شما نشان داده می شود

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        ———- (فقط پیامک)        info@arshadha.ir

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

*********  ********* *********