دکتر علیرضا نیکبخت نصرآبادی، استاد دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکتر مجتبی ویسمرادی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران
دکتر مجیده هروی، استادیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه شاهد
دکتر فریده یغمایی، دانشیار دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

ویراستار انگلیسی: دکتر مجتبی ویس مرادی – علیرضا قریب
ویراستار فارسی: دکتر فاطمه الحانی
حروفچینی و صفحه آرایی: فرشته حیدری
طراح جلد: اصغر سورانی
ناشر: انجمن علم ی پرستار ی ایران
نشانی: تهران – میدان توحید – دانشکده پرستاری و ماما یی تهران
کدپستی: 1419733171، صندوق پستی: 398/14195، تلفن و نمابر: 66592535
e-mail: [email protected] , Website: http://jne.ir

آموزش پرستاری دوره 3 شماره 2 (پیاپی 8) تابستان 1393، 75-68 تدوین پیش نویس سند ملی کاهش گسست تئوری و عمل در پرستاری ایران

رضا ضیغمی1، علیرضا سعادت جو2، پروانه خراسانی3، شهلا افشانی4، شیده گنجه ای5، هانیه جعفریان6، ندا صالحی7، مریم امینی8

چکیده

مقدمه: گسست تئوری- عمل یا فاصله آموزش و خدمات بال ینی یکی از اساسـی تـرین چـالشهـا و مهـمتـرین مـسایلپرستاری در عصر حاضر و از مشکلات اساسی سیستم بهداشت و درمـان کـشور ایـران مـی باشـد . هـدف ایـن مطالعـه تـدوینپیش نویس سند کاهش گسست آموزش و خدمات بالینی می باشد.
روش: این مطالعه در سه گام طراحی و اجرا شد. در گام اول مـرور مـنظم پـیشبینـی گردیـد و در گـام دوم از تحلیـلمحتوای کیفی بهره گرفته شد و در سومین گام روش دلفی انجام شد.
یافتهها: پس از تجزیه و تحلیلی سندی با 12 آیتم به عنوان پیشنویس تهیه و تدوین شد. این پیشنویس در سه بخشآموزشی، بالینی و ساختاری تدوین گردید.
نتیجهگیری: سند حاضر با بررسی موارد مربوط به آموزش، بالین و ساختاری مرتبط با کاهش گسـست تئـوری و بـالینسعی کرده راهکارهایی ارایه نماید که کاملاً بومی و منطبق بر خواست و نیاز جامعه پرستاری ایران باشد. البته باید در نظر داشتاین سند به قالب زمانی مکانی خاصی تعلق داشته و بی شک برای پویایی آن روزآمد شدن، عنصری کلیدی محسوب می شود.

کلید واژه ها: آموزش، پرستاری، ایران، گسست نظری-عملی، پیوست/انطباق آموزش- خدمات پرستاری
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

تاریخ دریافت: 4/11/1392 تاریخ پذیرش: 17/3/1393

– استادیار، دکترای تخصصی آموزش پرستاری، گروه روان پرستاری دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی قـزوین ، عـضو انجمـن علمـیپرستاری، قزوین، ایران (نویسنده مسؤول) پست الکترونیکی: [email protected]
– مربی، کارشناس ارشد پرستاری، گروه پرستاری دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی خراسان جنوبی، بیرجند، ایران
– دانشجوی دکترا ی پرستاری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
– کارشناس ارشد آموزش پرستاری، کارشناس مسؤول امور پرستاری دانشگاه علوم پزش کی ایران، تهران، ایران
– مدیر پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
– کارشناس ارشد آموزش پزشکی، سوپروایزر آموزشی بیمارستان 15 خرداد، تهران، ایران
– کارشناسی ارشد مدیریت دولتی-تحول، سوپروای زر کنترل عفونت، بیمارستان هاشم ی نژاد تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران ، ایران
– کارشناس پرستاری، سرپرستار بیمارستان قدس، قزوین، ایران
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مقدمه

گسست تئور ی- عمل یا فاصـله آمـوزش و خـدماتبالینی یکی از اساسیترین چـالشهـا و مهـمتـرین مـسایل پرستاری در عصر حاضـر اسـت (1) فاصـله بـین آنچـه در کلاس درس آموزش داده می شود و خدماتی کـه در بـالین ارایه می گردد، به عنوان یک مـشکل همـواره مـورد توجـه مدرسان، کارکنان و دانـشجویان پرسـتاری بـوده اسـت (2) امروزه مشکل فاصله بین تئوری و عمـل و از طرفـی دیگـرکمبود کادر پرستاری تحصیل کرده و به خصوص کارآمـد، ازمشکلات اساسی سیـستم بهداشـت و درمـان کـشور ایـرانمی باشد که این معضل مـی توانـد ریـشه در امـر آمـوزش ویادگیری دانشجویان پرستاری داشته باشد. این مس أله از نگاه متخصصان و مسؤولان پرستاری ایران یکی از اولوی ت هـای برنامه سازمان های مرتبط با پرستاری و نظام سلامت مطرحشده اسـت. ابعـاد واژه تر کی بـی »گسـست تئـوری- عمـل« آنچنان گسترده و دارا ی ضرورت های شناخته شده است کـه در ده ههای اخ یر پژوهشگران م تعـددی براسـاس تجـارب و امکانات خود، سعی نمود ه اند گوشه هـایی از آن را با زنمـایی و توصی ف نمایند (3). بیشتر مطالعات انجـام شـده در دن یـا در این زمینه بر این موضوع دلالت دارند که تفاوت چشمگیری بین یادگیر یهای نظری و خدمات بالینی پرستاری مشاهده می شود (4) در ایران نیز همچون دیگر کشورها تعداد ز یـادی پژوهش کمی با رویکردهای اثبات گرایانه در حاشی ه مباحـثمرتبط با گسست انجام شده که هر کدام گوشههایی از ایـ ن مسأله را روشن می کند. نگاهی گذرا به مطالعات متعـدد کـه در یـک دهـه اخیـر بـه چـاپ رسـیده، نـ شاندهنـده توجـه پژوهشگران پرستاری به ابعـاد مختلـف ایـ ن مـسأله اسـت.
همچنین در سال های اخیر، برخی مطالعات مروری منظم بـارویک رد ک لنگ ر ی ا مطالع ات کیف ی طبیع تگرایان ه ب ا رویکردهــای پدیدارشناســی توصــیفی- تفــسیری در بــاب هستیشناسی و معرفتشناسی عناصـر و نظریـه داده بنیـان برای شناخت عوامل زمینه ساز دخ یل در گسست یـا پ ی وسـت تئوری از عمل یا خدمات پرستاری انجام شده است.
اولین بار گسـست میـان آمـوزش ( تئـوری) و بـالین،توسط هالینـگ ورث در 1997 مطـرح شـد (5). در تعریـفلغوی و عمومی از شکاف بین آموزش و بالین می توان گفـتکه تعارض میان آنچه دانشجویان پرستاری در کلاس درسآموزش دید هاند (جنبـه نظـری ) و آن چیـزی کـه در محـیط
۶٩
بالینی تجربه می کنند (عمـل ) اسـت (6). در تعریفـی دیگـر،عدم انطباق و تنشهای میان آموزش حرفه و مدیریت بالینپرستاری امروز به عنوان شکاف هـای بـین بـالین و تئـورینامیده شده است (7). پرستاران علاقه شدید و ذاتی دارند کهاین شکاف را از بین ببرند و در نتیجه کیفیت مراقبت از بیماررا ارتقا دهند (8). شش نوع شکاف بین تئوری و بـالین ذکـرشده که عبارتند از شکاف بین آرمان ها و واقعیت هـا، شـکافبین آموزش عمومی و تخصصی، شکاف بین ترجمه و تفسیرآموزش در بالین، شکاف بین آموزش مربوطه و غیرمربوطـه ، شکاف بین تئوری عمومی و تخصصی و شکاف بین تئـوریکه در بخش بالینی بـه کـار مـی رود و تئـوری شـفاهی (7).
مطالب زیادی در مورد شکاف نظریه و عمـل نوشـته شـده است. یکی از دلایل ایجاد شکاف بین نظریه و عمل، گـذر حرفه پرستاری از دوره »خدمات محوری« به دوره »الگوی آموزشی« ذکر شده است (9).
در ایران، به جهت جوابگو نبـودن آمـوزش پرسـتاری سنتی در قبال نیازهای سلامت جامعه و پیشرفت تکنولوژی و به دنبال چالشی که در این زمینه مشهود بود؛ برنامه ای تحت عنوان انتقال آموزش پرستاری سنتی به آموزش عالی طراحی و به اجرا درآمد (10) ولی متأسـفانه بعـد از گذشـت چنـدین سال، مطالعات پرسـتاری نـشان از عـدم موفق یـت آمـوزش پرسـتاری در مـواردی از جملـه ضـعف شایـستگی و توانمندی های دانشآموختگان پرستاری در زمینه تبلور دانش نظری در حوزه عملی بوده اند (11). در این رابطـه، برخـی از پژوهشگران روش های آماده سازی دانـشجویان پرسـتار ی را برای گذر موفق از دانشکده به شرایط بالین، ناموفق ارز یـابی نموده و معتقدند در سال های اخیر، خلأ بین تئوری و عمـل ، باعث بحران در مراقبت پرستاری شده و همین امر، خدمات پرستاری را با انتقاداتی مواجه ساخته است (12). از آنجا کـه پرستاری از جمله حرفه های با اهمیت در گـروه هـای شـغلی بهداشتی- درمانی جامعه است، هماهنگی بین آنچه آموزش دا ده می شود و آنچه در بالین عمل می گردد، بسیار مهـم بـه نظر می رسد. با وجود قدمت بحث و نیز انجام بررسـی هـای متعدد در این مورد، به نظر می رسد یـافتن راه حـل مناسـب برای این معضل کار آسانی نیست و گـاهی ن یـز گری زناپـذیر بودن این مطلب پرستاران را در زندگی حرفهای خـود دچـار نگرانیهای شدید می نما یـد (13). از ایـن رو ایـن مطالعـه بـا
هدف تدوین پیش نـویس سـند کـاهش گسـست آمـوزش وخدمات بالینی طراحی و اجرا گردید.
روش مطالعه

این مطالعه حاصل کـار گروهـی اعـضای کـار گـروهکـاهش گسـست در قالـب برنامـه دو سـاله رهبـری تغییـر
(leadership for change) بود که از سـوی سـازمانبهداشت جهانی، شورای بینالمللی پرستاران و سازمان نظـامپرستاری ایران در سال 1392-1390 در ایران برگزار گردید .
این م طالعه در سه گام طراحی و اجرا شد. در گـام اول مـرورمنظم پیش بینـی گردیـد و در گـام دوم از تحلیـل محتـوایکیفی بهره گرفته شد و در سـومین گـام روش دلفـی انجـامشد. برای بررس ی متون پرستار ی ایران بـا توجـه بـه اهـدافمطالعه، از جستجو ی ال کترونیـک داده پا یگـاه هـای مقـالاتمعتبر ایرانی به چاپ رسیده به زبان های انگل یـسی و فارسـی اس تفاده ش د. همچن ین از خلاص ه مق الات کنگ ره ه ا و کنفرانس های مل ی آموزش پرسـتاری و پزشـکی یـک دهـهاخیر و گزارش طرحهای پژوهش ی به پایان رسـ یده و موجـود در کتابخانــه هــا ی دانــشکده هــا ی پرســتاری و مامــایی بهره برداری شد . به جز چند مطالعه جامع که به طور مستقیم به کلید واژ ههایی همچـون »گسـست تئـوری- عمـل« یـ ا مترادف آن »شکاف یا فاصله آموزش و خدمت« اشاره نموده بودن د، انتخ اب دیگ ر مطالع ات ب ا ج ستجوی مطالع ات حاشـیه ای و ترکیـ ب کلیـد واژه هـای »آمـوزش/ مـدیریت/ پــژوهش/خــدمات پرســتاری« + ایــران در دو داده پایگــاه مقالات علم ی فارس ی (SID و Magiran) و معادل همین کلید واژ هها در داده پایگاه مدلاین (Pubmed) انجام شـد.
پس از مرور عناوین مرتبط در دو مرحله و در فاصـله 2 مـاه(آوریل تا ژوئن 2011 ) از بین تعداد ز یاد پژوهش هـای غالبـاًکمی در ارتباط با مباحث مرتبط با فاصله تئوری تـا عمـل درپرستاری ایران ابتدا چ کیده مقالات مرتبط با معی ارهـای ورود و فهرست منابع ارجاعی به آن ها برا ی استخراج متون مـوردنظر به طور دقیق مطالعه شد و در صورت نیاز از متن کامـلآن ها بهره بـرداری گرد یـد. بـه طـور مثـال از سـا یت Pub med در ارتباط بـا کلیـ د واژه هـای »آمـوِزش پرسـتاری«+ ایران 51 مقاله انگلیس ی و 6 ارجاع مرتبط آن ها مورد بررسی قرار گرفت و از این طری ق دسترسی به 21 مقاله کامل که با موضوع تحقیق ارتباط بیشتری داشت میسر شـد . در سـایتمجلات ایرانی از حدود 150 عنـوان مقالـه مـرتبط بـا کلیـدواژههای مذکور تنها 53 مقالـه ویژگـی هـای مـرور اولیـه راداشـت. از نظـر زمـانی محـدودیتی در جـستجوی مقـالات الکترونیک اعمال نشد، تا ام کان بررس ی رونـد موضـوعات وجریان های مرتبط با گسست در پرستار ی ایران فراهم شود.
در مرحله دوم و بـرای کـاوش بیـشتر و تبیـین ژرفپدیده موردنظر روش تحلیل محتـوای کیفـی بـه کـار رفـت (14). این مرحله با توجه به دادههای به دست آمده از مرحلهمرور منظم و با هدف تببین گسست و اشکار شدن خلأهـایاحتمالی دادههای مرحله پیشین طراحی و اجرا شـد. انتخـاب مشارکتکنندگان به روش نمونهگیری هدفمند آغاز گردید ومشارکت کنندگان از بین اساتید، سیاسـتگـذاران، مـدیران وکارکنان پرستاری انتخاب شدند ضمن این که بـا توجـه بـهموضـــوع مـــشارکت کننـــدگانی از بـــین ســـایر یـــاران(stakeholders) نیــز مــورد مــصاحبه قــرار گرفتنــد.
نمونهگیری تا رسیدن به اشباع ادامه یافت. پـس از ایـن کـهدادهها یافته جدیدی شکوفا نکردند سه مـصاحبه دیگـر نیـزانجام شد و در مجموع 24 مصاحبه در این مرحله انجام شد.
روش گرد آوری داد ه هـا مـصاحبه نیمـه سـاختار یافتـه و بـااستفاده از راهنمای مصاحبه صورت گرفت. مصاحبه بـا یـکسؤال کلی اغاز می شد؛ به عنوان نمونه از پرسـتاران پرسـیدهمی شد »وقتی وارد کار بالین شـدی چـه چیزهـایی بـود کـهنمی تونستی انجامش بدی؟« پرسش های بعدی با توجـه بـهروند مصاحبه پرسیده می شد. پرسـش هـا بـه عنـوان راهنمـاعمل مـیکردنـد و هـر مـصاحبه بـا توجـه بـه نـوع پاسـخمـشارکت کننـدگان و در نظـر گـرفتن پرسـش هـای اصـلی پژوهش به طـور فـردی پـیش مـی رفـت. مـصاحبه توسـطاعضای تیم انجام شد که البتـه قبـل از انجـام مـصاحبه هـا، هماهنگی و آموزش برای اعضا انجام شد تا مـصاحبههـ ا بـهرویه واحدی صورت پذیرد. مصاحبهها به دو شیوه حـضوریو رایان ه ای انج ام ش د. در م صاحبه ه ای ح ضوری تم ام دست نوشتهها و همچنین فا یل های صوتی بـا کـد مـشخصگردید تا بدین وس یله گمنام ی شرکت کنندگان محفوظ بمانـد .
پس از اخذ رضا یتنامه، اطلاعات زمینهای شـرکت کننـدگانتکمیل م یشد. ایـ ن اطلاعـات صـرفاً بـرای توصـیف کلـی نمونهها به کـار رفـت. ضـمن مـصاحبه بـه رعا یـت خلـوتشرکت کننده توجه شد. مصاحبه ها با استفاده از ضبط صوت دیجیتالی ضبط و بلافاصله پس از مـصاحبه و انتقـال فایـ ل صوتی به رایانه، کلمه به کلمه نوشـته و تا یـپ مـ ی شـد تـاتمامیت دادهها حفظ و از سوگیری پژوهـشگر کاسـته شـود.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پیاده کردن متن مصاحبههـا حـداکثر تـا 24 سـاعت بعـد ازدریافت مصاحبه شروع میشد. دست نویس کردن کلمـه بـهکلمه مصاحب هها کار دشوار و وقت گیری بود به گونهای کـهبرای هر مصاحبه 15 ال ی 40 ساعت زمان صرف شده اسـت. در دست نویس کردن مصاحبهها تمام اشارههای غ یرک لامـی مصاحبه شوندهها ن یز ثبت شـده اسـت. تـلاش شـد تـا حـدامکان متن دسـت نوشـتههـا ماننـد مـتن مـصاحبه سـاختارگفتمان عام یانه را حفظ کند. در مصاحب ههای رایان های که بـهدلیل دسترسی نداشتن حضوری به مشارکت کنندگان انجـاممی شد ابتدا با افراد هماهنگی صـورت مـی گرفـت و پـس ازکسب موافقت بـا نظـر آن هـا ملاقـاتی در فـضای مجـازی صورت میگرفت. و بسته به نظر مشارکت کنندگان در تـالار گفتگو از گفتگوی صوتی (voice chat) یا گفتگوی متنی (text chat) برای مصاحبه استفاده میشد. متن تایپ شده مصاحبهها در فایلهای مجزا با اختصاص کد عددی و بدوننام و نام خانوادگی شرکتکنندگان نگهداری شـدند. عـلاوهبر نگهدار ی داد هها در حافظه رایانه، یک نسخه از هـر کـ دام در لوح فشرده و سه نسخه از هـر یـک در صـندوق را یانامـهشخصی نگهدار ی میشد. تجزیه و تحلیل و کدگـذاری هـرمصاحبه جداگانه صورت گرفت، روند کار به این شـکل بـودکه هـم زمـان بـا دسـت نـویس کـردن، تا یـ پ و ک دگـذاری مصاحبهها، ایدهها و برداشتهای خاص ی که در مورد دادههـابه ذهن م یرسید ابتدا برروی ک اغذ یادداشت می شد و سـپسبه فا یلی که در رایانه به همین منظور ساخته شـده بـود وارد میشد. دستهبندی اول یه یادآورها برحسب مصاحبه بـود ولـی به مرور پیشرفت تحلیل ایدهها و فرض یهها برحسب عنـوان وسپس مفاهیم طبقه بندی شدند.
در سومین گام بـرای دسـتیابی بـه نظـر خبرگـان درزمینه موضوع مورد مطالعه از روش دلفی استفاده شد. علـت استفاده از فن دلفی دور بودن صاحب نظـران و ام کـانپـذیرنبودن گردآمدن آن ها در یک مکان و اهمیت دیدگاه آن هـا در مورد گسست بود (15). پیش از شروع دلفی سند تـدوینشده برای بررسی روایی و پایایی برای تمام شرکتکننـدگاندوره رهبری تغییر (به جز اعضای تیم پژوهش) فرستاده شد .
از 25 نفری که سند برای آن ها ارسال شد 17 نفر پاسخ خودرا ارسال نمودند. در گام بعدی سند با توجه به نظرات رسـیدهمورد بازبینی و اصلاح قرار گرفـت. جامعـه پـژوهش شـامل اساتید، سیاستگذاران، مدیران، پرسـتاران، دانـشجویان دورهدکتری پرستاری و اعضای هیأت مدیر ههای نظام پرسـتاری بودند. سند به وسیله رایانامه برای تمام افراد فرستاده شد. درمجموع 500 نفر در طرح شرکت نمودند. پس از جمـعآوری پرسشنامه های مرحله اول دلفی، تک تک موارد ذکر شـده در هر پرسشنامه مورد بررسی قرار گرفـت و پـس از اعمـالنظرات مجدداً سند بازبینی گردید و برای نمونهها ارسال شد.
که در این مرحله 244 نفر بـه پرسـشنامه دوم پاسـخ دادنـد. سپس پرسشنامه ها با اسـتفاده از نـرم افـزار SPSS v.16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، و میانگین نمره هایی کـه به هر گویه داده شده بود محاسبه گردید. هر گویه 4 گزینـهبسیار مخالفم، مخالفم، موافقم و بسیار موافقم داشت کـه بـهترتیب از 1تا4 نمره گذاری شده بود.

یافتهها
در مرور نظام مند متون وجود گسست تئوری و عملدر پرستاری ایران کاملاً مشهود بود. نکتهای کـه در اکثـرمتون مربوط به این موضوع در تمام دنیـا دیـده مـی شـود .
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

مباحث گسست تئـوری-عمـل سـابقه بـسیار طـولانی درپرستاری دارد و بارها مورد بحث قرار گرفته، ولی هنوز همابعاد مختلف آن به طور کامـل شـناخته نـشده اسـت زیـ را دانشجویان در حین کارآموزی یا پس از فارغ التحـصیلی درهنگــام ورود بــه محــیط بــالینی، مراقبتــی متفــاوت از آموزش های نظری ارایه می دهند و بـا توجـه بـه جر یـان حرکت پرستاری به سمت تحصیلات تکمیلی و تأکید بـر حـصول دانـش پایـه تئوریـک هـ مزمـان بـا گـسترش تکنولوژیهای پز شکی، عصر انفجار اطلاعـات و نی ازهـای در حال تغییر جوامع میتوان پیش بینی کرد که این شکاف در آینده عمیق تر شود (16و17). دانشجویان پرستار ی بیش از گروه های د یگر ش کاف تئوری- عمل را درک مـیکننـد،چون آن ها از یـک سـو تحـت تعلیمـات ا یـدهآل و علمـی مربیان شان قرار دارند و از سوی دیگر بـا اعمـال روتـین ومعمول پرستاران بالینی که متفاوت از دروس نظری اسـتمواجهند (1). گسست بـه عنـاوین مختلـف در یافتـه هـ ای مطالعات مختلف در این زمینه دیده مـی شـود از جملـه بـاعن وان »فاص له تئ وری و عم ل« در مطالعـه ش ریف و معصومی (18) و »شکاف تئوری -عمل« در مطالعه کریمی و همکــاران (19). گرچــه در مبحــث گســست، آمــوزشپرستاری و به طور ضمنی مؤسسات آموزش پرسـتاری، درمورد پـرداختن بـه آمـوزش مراقبـت هـای ا یـدهآل کـ ه بـاواقعیت ها هم خوانی ندارد، مورد انتقاد قرار گرفتـهانـد (17) ولی ابعاد گسست تنها به مسایل آموزش ی خاتمه نمی یابـد ، چراغی و همکاران در مطالع های به روش نظریه داده بنیان سه مضمون اصلی در ارتباط بـا مفهـوم گسـست تئـوری- عمل و ابهام ترجمان دانش پرسـ تاری بـه بـالین را شـاملساختار رفتار بالینی (شامل ار ایه مراقبت روتین محور سنتیو آموزش بالینی سنت محور)، تناقض و پارادوکس دانش وعمل (شامل ساختار برنامه آموزشی، ناکافی بودن محتوایآموزشـی و چـارچوب آمـوزش نظـری- فرآینـد یـادگیری بی قاعده و بدون چارچوب) و سازماندهی واگرا ی پر ستاری (مشتمل بر ابعاد محتوایی محیطی /فرهنگـی و سـاختاری: سلسله مراتب اختیار/استاندارد و خبرگی) گـزارش نمودنـد (20). داده هـا حکایـت از غلبـه پـارادایم بیومـدیکال در دو حوزه دانشگاهی و درمـان دارد. سـاختار کلیـشهای برنامـهآموزشی بدون توجه به نیازهای بستر بعد از حداقل دو دههآموزش آکادمیک پرستاری از علـل مهـم ایـن پـارادوکسبوده است . بنابراین گسست متقابل تئوری-عمـل / عمـل – تئوری، محوریت عدم تطابق پارادایمی مورد انتظار دانش وعمل اسـت کـه در چهـار سـتون اصـلی پرسـتاری یعنـیآموزش، پژوهش، مدیریت و خدمات بالینی نمایـان اسـت. پیامـد ای ن ع دم تطـابق پ ارادایمی در پرس تاری، ت داوم دوگـانگی مخـرب بـین آمـوزش و بـالین پرسـتاری و بـه مخاطره افتادن جایگاه و پایگاه علمی رشته خواهد بود کـهضــرورت اقــدامات مــؤثر در ســطوح مــدیریت ارشــدسیاست گذار، میانی و فنی در این راستا را روشن می سازد.

در خـصوص راهکارهـای کـاهش گسـست بیـشتر مطالع ات ب رروی چگ ونگی آم وزش از زوای ای مختل ف

میانگین و انحراف معیار پیشنهاد ردیف
3/57 ± 0/49 لزوم دارا بودن مدرکRN علاوه بر دارا بودن تمام شرایط پیشبینـی شـده در قـوانین بـرای مـدیر پرسـتاری بیمارسـتان،سوپروایزران بالینی، سرپرستاران 1
3/03 ± 0/99 حضور یکی از اعضای هیأت علمی دانشکده های پرستاری در ترکیب هیأت امنای بیمارستان و بخشها 2
2/7 ± 0/45 اولویت استفاده از روشهای نوین آموزش بالینی به ویژه آموزش به روش mentorship و perceptorship 3
3/4 ± 0/55 استفاده از نیروهای غیر هیأت علمی در آموزش دانشجویان تنها در صورت داشتن حداقل مدرک کارشناسی ارشد و RN 4
3/53 ± 0/62 تهیه و روزآمد کردن راهنمای (guidelines) مراقبتی از سوی دفتر پرستاری وزارتخانه 5
2/65 ± 1/03 ارسال نکات کاربردی پایاننامههای تحصیلات تکمیلی و طرحهای پژوهشی از دانشکده های پرستاری بـه دفتـر پرسـتاری وتشکیل کمیت های در این دفتر با نمایندگانی از معاونتهای وزارتخانه برای بررسی و ابلاغ به مراکز بهداشتی درمانی برای اجرا 6
3/52 ± 0/5 اجازه دانشکده های پرستاری در بازنگری سرفصل دروس کارشناسی تا سقف 30 درصد سرفصلهای ابلاغی وزارتخانه 7
3/78 ± 0/42 لزوم داشتن مدرک RN برای شروع و ادامه کار پرستاران 8
2/8 ± 0/94 تعلق امتیاز آموزش مداوم در ارزیابیها تنها به دوره های مرتبط 9
3/37 ± 0/46 آموزش و ارزیابی تمام پرستاران در بدو ورود به محیطهای بالینی 10
3/7 ± 0/46 تدوین و اجرای برنامه جامع ارتقای مرتبه (ladders programme) 11
2/9 ± 0/85 توجه ویژه به آموزش به مددجو 12
جدول 1- موارد پیشنهادی سند کاهش گسست آموزش و بالین

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پرداختهاند. برخی به کمیت و تناسب محتوا ی برنامـه هـای آموزشـی دوره کارشناسـی بـا کـاربرد بـالینی یـا خـدمات پرستاری پرداخت هاند. بیشتر ایـن متـون نی ازهـای آمـوزشبالینی را از نظر دانشجویان سنج یدهاند یا در گامی فراتر بـهتناسب برنام ههای آموزش ی با نیازها و وظایف شغل ی از نظر دانــش آموختگــان و پرســتاران شــاغل در بیمارســتان هــا پرداختهانـد و بـه همـین علـت بیـ شتر نگـاهی بـالینی بـهپرستاران داشت هاند. در مقابل برخی اند یشمندان، لزوم توجهبه رویکرد جامعهنگر در برنام ه های آموزش پرستار ی ایـ ران را متذ کر شد هاند (21و22). کیفیت آموزش بالینی نیز بسیار مورد توجه قرار گرفته است چرا که پرسـتار ی یـک نظـام متکی بر عمل اسـت (23) مطالعـات اولیـه در ایـن حـوزهبیشتر به بررسی مشکلات پرداختهانـد (24). مطالعـه رونـدمشکلات دانشجویان در بخش های بالینی نشان مـی دهـدکه از نتایج مطالعات فوق در بهبود محیط بالینی کارآموزیدانشجویان بهرهبرداری شده است و اکثر پژوهشهای دههاخیر بیانگر این است که با ملزم شدن دانشکدهها و مربیان به مشخص نمودن اهداف کارآموزی، »اعلام شرح وظایف دانشجویان در کارآموزی« جزو نقـاط قـوت کـارآموزیهـ ا عنوان شده، ولی همچنان ناهمـاهنگی بـین آموختـه هـای نظری و کار عمل ی و مشکلات رفاه ی بـه عنـوان مـشکل عمده دانشجویان در بخش مطرح شده است.
مواردی که پس از انجام روش دلفی به عنوان راهکارکاهش گسست مطرح شد در جدول شماره 1 آمده است.
پرداختـه انـد. بایـد اذعـان داشـت پـرداختن از یـک جنبـه نمی تواند به کاهش گسـست کمـک چنـدانی کنـد و تنهـانگاهی همه جانبه و در تمام ابعاد می تواند به کـاهش ایـنگسست بینجامد . نگاهی که سعی شده در این مطالعـه بـهآن پرداخته شود و نقش تمـام یـاران (stakeholders) این چالش در نظر گرفته شود. آنچه در ایـن سـند بـیش ازهر چیزی بارز است نگـرش جـامع بـه ایـن پدیـده اسـت.
پدیدهای که در تمام کشورها دیده می شـود و تنهـا تفـاوتآن در شد ت و ضعف آ ن می باشد (27). در تدوین این سـندبر خلاف مطالعاتی که پیشتر در این حـوزه انجـام شـده ازنظرات تمام افراد درگیر در ماجرا بهـره گرفتـه شـد تـا بـهنوعی بازتاب نظر و خواست آحاد جامعه پرستاری باشد.

نتیجهگیری
سند حاضر بـا بررسـی مـوارد مربـوط بـه آمـوزش، مدیریت و ساختاری مرتبط با کاهش گست تئوری و بالینسعی کرده راهکارهـایی ارایـه نمایـد کـه کـاملاً بـومی ومنطبق بر خواست و نیاز جامعه پرستاری ایران باشد. البتـهباید در نظر داشت این سند به قالب زمانی مکـانی خاصـیتعلق داشته و بـی شـک بـرای پویـایی آن روزآمـد شـدن، عنصری کلیدی محسوب می شود. همانگونه که در مرحلهتدوین هم با توجه به اجرایی شدن برخی پیشنهادهای سنداین موارد از متن نهایی حذف شدند.


دیدگاهتان را بنویسید